De sculptuur op de deuren aan de noordkant van het baptisterium in Florence zijn rond 1330 door Andrea Pisano gemaakt. Rond 1400 vond het stadsbestuur van Florence dat er op de zuidkant nieuwe deuren moesten komen. Er werd hiervoor een prijsvraag uitgeschreven. Voor zover bekend de eerste prijsvraag op een dergelijk vlak. De inzendingen moesten gaan over een gebeurtenis uit het Oude Testament: Het offer van Isaac. Van alle inzendingen werden er twee geselecteerd. De inzending van Lorenzo Ghiberti en van Filipo Brunellechi. De werkjes zijn uit 1401 en bevinden zich nu in het Bargello museum.
Als we de reliëfs vergelijken zien we dat er voor beiden geld dat ze teruggrijpen op de klassieken. De heren schelen beiden 1 jaar in geboorte (Ghiberti 1377 en Brunelleschi 1378) dus feitelijk zouden zij een zelfde type opleiding gehad moeten hebben. In beide reliëfs zijn oudere, Romeinse sculpturen te herkennen. In het werk van Ghiberti is het duidelijk dat Isaac afgeleidt moet zijn van een antiek werk, maar het is niet duidelijk welke dat geweest zou zijn. Bij het werk van Brunelleschi is het heel duidelijk dat hij kennis gehad moet hebben van de doornuittrekker (dezelfde houding als de knecht links onder in de hoek), alleen duwt de knecht de doorn er met zijn twee duimen uit en trekt hem er dus niet uit met zijn duim en wijsvinger. Uiteindelijk heeft Ghiberti gewonnen omdat zijn sculptuur meer ruimte zou hebben. Hij is 22 jaar bezig geweest met de deuren (van 1403 tot 1425). De jury vond dat het bebruik van ruimte in zijn vierpas, de vorm was beter en er was ook een financiële overweging (hij goot zijn sculptuur in één keer, Brunellechi soldeerde ze er appart op).
In 1424 voltooide Ghiberti de deuren en kreeg direkt opdracht om ook de deuren van de oostkant van het baptisterium te maken. Hierbij maakte hij niet meer gebruik van de ingewikkelde vierpas, maar van een rechthoek. Aan deze deuren is hij tot 1452 bezig geweest. Er is een duidelijke invloed van de reliëfkunst op klassieke gebouwen, al is de plooival nog gotisch. De handelingen zijn evenwichtig verdeeld.
In vergelijking een reliëf van Donatello (1386-1466). Hij was zeer bepalend voor de 15de eeuwse sculptuur in Florence en de rest van Italië. Het is een voorstelling uit het Nieuwe Testament waarin het hoofd van Johannes de Doper net is afgehakt en aangeboden wordt (ca.1425). Het reliëf heeft geen gotische elementen en heeft meer figuren in de diepte. De tegels zijn bijvoorbeeld in ruitvorm afgebeeld. In de compositie is het midden van de voorstelling weggelaten: de figuren aan de rechterkant lijken daardoor van schrik opzij gesprongen te zijn.
Een ander beeld van Donatello, dat van Johannes de Evangelist, had moeten staan tussen de ingangsdeuren van de dom in Florence. Het gewaad is zwaar en is tussen de knieën gezakt. Er is rekening mee gehouden dat je van onderaf kijkt: de bovenbenen zijn korter gemaakt.
In de gevel van de Or San Michele staat nog een ander beeld van Donatello: de Heilige Joris. Deze is afgebeeld in kleding van die tijd.
Van Desiderio da Settignano een grafmonument van Carlo Marsupino (1455) in de kerk van het Heilige Kruis in Florence. Onder de boog bevinden zich klassieke sculptuur. Het is een zeer rijk en uitbundig werk: zwaar versierd, voornamelijk in de figuren erom heen. Het bezit dus niet de soberheid van Donatello.
Niet aleen werd er gesculpteerd in natuursteen, maar ook terracotta werd gebruikt. Een voorbeeld hiervan is een sculptuur van de Madonna met Kind (1460) van Luca della Robbia. Omdat de kleuren er feitelijk in gebakken worden, verschieten deze dus niet. De uitdrukkingskracht zit niet zozeer in de Madonna met Christus, alswel in de versieringen er omheen (bloemetjes en andere tirelantijntjes).
Het volgende werk is een putobeeldje van Andrea del Verrocchio op een fontein en is vrijstaand. Uit een hoop aspecten van de houding en de 'beweging' kun je zien dat hij gekeken moet hebben naar Donatello, want deze aspecten werden door Donatello geïntroduceerd. Bij de Hercules van Antonio del Pollaiuolo worden de spieren in het menselijk lichaam zeer goed en overtuigend weergegeven.
Dan komt de toon voor de volgende eeuw: Michelangelo Buonarotti. Zijn David, die meer dan twee maal levensgroot is, toont kracht en spanning. Het volledig naakte figuur zou je kunnen vergelijken met een beeld van Polykkleitos, een 'ouwe Griek' waarvan Michelangelo alleen maar de Romeinse kopie van gezien kan hebben. In het beeld van Polykleitos zit alleen geen spanning. Het heeft geen moment, terwijl David van Michelangelo -zo vlak voor het moment suprème van het doden van Goliath- een zeer gespannen uitstraling heeft door aderen en spieren niet 'relaxed' te tonen. Mozes heeft een zelfde 'arelaxedheid'. Hij is tenslotte de leider van het Joodse volk, zittend met de tien geboden. Zijn hand hangt niet rustig naar beneden, maar houdt nou net nog het gewaad even omhoog. De blikrichting -zo eindeloos- is ook niet onbelangrijk.
Last updated: 12-2-'98